Plebaantoren in Brussel: drie bronnen, drie antwoorden over toegang
Het boek De eerste omwalling schrijft dat de Plebaantoren "enkel op aanvraag toegankelijk" is. De wandelgids van 2008 zet erbij: niet te bezichtigen. De folder van het Coudenbergpaleis uit 2014 zet hem bij de ontoegankelijke overblijfselen. Bij wie je die aanvraag doet, staat in geen van de drie.

De toren staat in de tuin van de pastorie van Sint-Goedele, schrijft het boek. De gids plaatst hem achter de dekenij in de Wildewoudstraat 15, "tegenover het koor van de kathedraal". Volgens de inventarisfiche (gelezen in november 2026) zijn de dekenij en de Plebaantoren beschermd sinds 27 juni 1991. Het boek noemt hem een van de vier torens "die tot op vandaag bewaard zijn gebleven".
| Bron | De toren | De walmuur ernaast |
|---|---|---|
| Boek (na 2002) | "Enkel op aanvraag toegankelijk voor het publiek" | Zegt niets over toegang |
| Gids 2008 | "Niet te bezichtigen" | "Gedeeltelijk toegankelijk vanaf de Treurenberg" |
| Folder 2014 | Bij de ontoegankelijke overblijfselen | Bij de ontoegankelijke overblijfselen |
De folder is het strengst, en ook de jongste van de drie. Toch is hij van 2014. Reken dus op wat je vanaf de straat ziet. De foto hierboven komt van de hoek van de Lignestraat en de Wildewoudstraat, in 2021. Of dat zicht er nog is, zegt de foto niet.
Waarom heet hij Plebaantoren?
De naam komt van een koper. Het boek: "In 1452 had de plebaan Alexander van Beringhen het domein gekocht, met gebruik van de toren, vanwaar de naam 'Plebaantoren'."
Het is een gewone toren voor de eerste stadsmuur, schrijft het boek: hoefijzervormig, en hij springt uit voor de muur om die te beschermen. Toen de linkse walmuur verdween, kwam er een vierkante bakstenen traptoren bij, "die wellicht uit de 16de eeuw dateert". De oude trap rechts van de toren, met een klimmende boog, bleef goed bewaard. Bij een restauratie die het boek "onlangs" noemt, verdween de moderne kelderinrichting.
Het best bewaarde stuk walmuur staat ernaast
Volgens het boek is het stuk walmuur naast de toren "het best bewaarde van de hele omwalling (beschermd monument, 1991)". De gids legt uit waarom het er nog is. Achter de nummers 16 tot 20 van de Wildewoudstraat bleef "door een stedenbouwkundig toeval" een volledig stuk staan, tussen de Plebaantoren en de Treurenbergpoort.
Aan de Treurenberg kun je volgens de gids van 2008 meer zien. Het Hongaars Cultureel Centrum op nummer 10 leunt tegen de walmuur en kijkt uit op "enkele tientallen meter walmuur tot de Plebaantoren". In de inkomhal van nummer 14 liggen de funderingen van de Treurenbergpoort, blootgelegd in 2001. De poort zelf werd volgens de gids in 1760 afgebroken.
Hoe het er vroeger uitzag, staat in twee bronnen. Het boek toont een tekening van R. Cantagalina uit de 17e eeuw, met de Plebaantoren en de kathedraal. De gids en de folder tonen de toren en de walmuur "omstreeks 1845".
| Bron | Wat er staat |
|---|---|
| Boek (na 2002) | Plebaantoren in de tuin van de pastorie, "enkel op aanvraag toegankelijk". De walmuur is "het best bewaarde van de hele omwalling (beschermd monument, 1991)". |
| Wandelgids 2008 | Toren niet te bezichtigen. Walmuur "gedeeltelijk toegankelijk vanaf de Treurenberg". |
| Folder 2014 | Punt 11: Plebaantoren en walmuur, Wildewoudstraat 15-17. In de legenda bij de ontoegankelijke overblijfselen. |
| Inventarisfiche | Dekenij en Plebaantoren: beschermd sinds 27-06-1991 (gelezen in november 2026). |
Over de toren: boek op aanvraag toegankelijk, wandelgids 2008 niet te bezichtigen, folder 2014 ontoegankelijk. Over de walmuur: wandelgids 2008 gedeeltelijk toegankelijk, folder 2014 ontoegankelijk.
Op het plan van de eerste stadsmuur van Brussel is dit halte 11. In de wandelroute van de gids ligt hij op het vierde stuk, van de Warmoesbroekpoort naar de Treurenbergpoort.


